Абу Луълуъа Фируз — ислом тарихида муҳим ва баҳсли шахслардан бири бўлиб, у иккинчи халифа — Умар ибн Хаттоб (р.а.)нинг шаҳид бўлиши билан боғлиқ воқеа орқали машҳурдир. Унинг шахсияти, келиб чиқиши ва қилган иши ҳақида турли манбаларда маълумотлар келтирилган.
Келиб чиқиши ва ҳаёти
Абу Луълуъа Фируз:
Асли форс (эронлик) бўлган
Қодисия жангидан кейин асир тушгани айтилган
Кейинчалик машҳур саҳобий Муғира ибн Шуъбанинг қули бўлган
У ҳунарманд инсон бўлиб:
темирчилик, дурадгорлик, наққошлик каби касбларни билгани ривоят қилинади.
Ҳодиса (644 йил)
644 йил (ҳижрий 23 йил)да:
Мадинада, бомдод намози вақтида, Масжидда Умар ибн Хаттоб (р.а.)га ҳужум қилган
У: икки учли пичоқ билан бир неча марта зарба берган, бу ҳужум натижасида Умар (р.а.) оғир яраланган, бир неча кундан кейин шаҳид бўлганлар
Ҳужумдан сўнг: Абу Луълуъа ўзини ўзи ўлдиргани (ўз жонига қасд қилгани) ҳақида маълумотлар бор.
Сабаблар ҳақида қарашлар
Манбаларда турлича изоҳлар бор: айримлари унинг шахсий норозилиги (солиқ ёки муносабатлар) сабаб бўлганини айтади бошқалар буни сиёсий ёки ташқи таъсирлар билан боғлайди.
Аниқ сабаб ҳақида ягона фикр йўқ.
Тарихий аҳамияти
Бу воқеа: Ислом тарихида катта бурилиш нуқтаси бўлди. Халифалик бошқарувида ўзгаришларга сабаб бўлди. Умар (р.а.)нинг адолатли даври тугашига олиб келди
Форс бўлган Абу Луълуъа Фируз — тарихда салбий из қолдирган шахс сифатида ёдга олинади. Унинг ҳаракати нафақат бир буюк саҳобийнинг шаҳид бўлишига, балки бутун Ислом жамиятида катта ўзгаришларга сабаб бўлган.
Абу Муслим (профессор)
